|
KILAN Kasabasının tarihi ta Osmanlının ilk yıllarına dayanmaktadır. Orta asya dan gelen Yörük boylarının Anadolu ya yerleşmelerinden itibaren , toroslar üzerine yerleşen boylardan biri de KILANOĞULLARI dır.Kılanoğulları toroslarda ,K.MARAŞ,ADANA VE NİĞDE bölgelerinde yaşamışlar. Kılan ismi de bu aşiretin isminden gelmektedir . Kasabamızda çok önceleri rumlar da yaşamıştır.Karacaören, Sökünler ve Tahtalı bölgesinde tarihin yerleşim kalıntıları vardır.Karacaören deki bağlar da rumlardan bize bir hatıradır. Şarap rumların kutsal içeceği olduğu için bağların olduğu yerde büyük küp kalıntıları çıkmıştır. Burada “Gavur pınarı “ diye eski bir taşyapı pınar vardır.
Tarihteki asıl Kılan, bugün Emirler köyü sınırları içinde göletle köy arasında “kılan köyü” adıyla anılan bahçelik alan içinde idi. Medresesiyle ,yerleşim alanıyla, geniş topraklarıyla ,ağalık sistemiyle yaklaşık 300 yıl bu bölgede kalmıştır. [büyük bir ihtimalle kılanın kurucusu Erenler in tepedeki ören de yaşayan zattır.] 18.yy ın ortalarında burada büyük bir kolera salgını olmuştur. Halk arasında “çarık çıkartmaz” adı da verilen bu hastalıktan köyün tamamına yakını salgında ölmüştür. Kılan ağalarından olan büyük dedemiz o günleri anlatırken “soframızda 36 kaşık vardı 4 e indi.” dermiş. Bu hastalıktan dolayı her yer mezarlık olmuş, kılan adeta hayalet köye dönmüştür. Kılanlı burayı terk ederek , bundan yaklaşık 250 yıl önce eskiköy e yerleşmiştir. Eskiköy de de yaklaşık 70 yıl kaldıktan sonra bu günkü kılan a yerleşmişlerdir. İlk olarak yukarı mahalledeki caminin yanında yavuzların bahçesindeki kuyunun etrafına yerleşmişler.
Osmanlı arşivlerinde çalışmış hemşerimiz Osman Erdem in tesbitlerine göre 1534 tarihli bir belgede seferberlik çetelesinde “KILAN” adına rastlanarak, Kılan a 117 nefer [aserlik yapacak kişi ] kaydedilmiş,1572 tarihli bir belgede de Kıbrıs a 9 kişi zorunlu göç ettirilmiştir.[Kıbrıs 1571 de fethedilince oraya Anadolu dan Müslüman nüfus yerleştirilmiştir.] kılandan da nüfusuna göre 9 kişi gönderilmiştir. Daha birçok belgede kılan dan bahsedilmektedir.
Kılan da Ağalık sistemi vardı. kılan ağaları “KÖLE MEHMETLER” sülalesinden gelmektedir. Bizim dedelerimiz de bu sülaleden gelmektedir .. babamın dedesi “Kıpık Mehmet” Köle Mehmet in torunlarındandır.1876 ya kadar bizde resmi kayıtları vardır. Kılan ağaları adaletli , devletini ve milletini gözeten merhametli insanlardı. Yozgatlı Çapanoğlu Kılan ağası Hasan ağayı Yozgat ta katledince , bu bölgede otorite boşluğu oldu. Eskiköy de yaşayan “Karacehennem” adında bir eşkıya bu otorite boşluğundan faydalanarak , bölge insanına çok zulmetmiştir. Başta kılanlılar olmak üzere tüm buradaki köylülere [emirler ,darboğaz ,porsuk v.b.] çok çile çektirmiştir. Emirlerli Kadir Yılmaz ın kitabında yazdığı gibi “karacehennem” bir ağa değildir ve yalnız emirlerlilere değil tüm bölge köylerine zulmetmiş, bu eşkıyadan hatta en fazla kılanlılar çekmiştir. Zaten daha sonra kılanlılarla emirlerliler beraber bir plan kurarak bu zalimi öldürmüşlerdir. Eskiköy de “karacennem pınarı” var, burası onun mekanı imiş. bu gün burada torunlarının kiraz bahçeleri var, torunlarından Halil Gencay kasabamızda ilk sistemli kiraz bahçesini kurarak kılan kirazının dünyaya tanıtılmasında ve kirazın bir sektör olmasında kasabalıya örnek olmuştur. Kısacası bugün torunlarının bu eşkıya ile tam ters istikamette kılanlıya huzurda ve ekonomide faydalı işler yapmaktadır.
Kadir beyin kılan hakkında diğer bir yanlışı da kılanda zengin ve yoksullara ait iki ayrı mezarlığın olduğunu iddia etmesidir. Evet eski Kılan da iki mezarlık vardır, ilki, üzeri süslemeli, Osmanlıca yazılı tarihi mezarlık,ikincisi ise, 1750 lerde kolera salgınından sonra köyün tamamına yakının ölmesiyle zorunlu kurulan mezarlıktır. Maalesef bu iki mezarlık da bugün talan edilmiş ,boza haline getirilmiştir. Umarım kılanlı ve emirlerli yetkililer bu ortak tarihimize sahip çıkarlar.
Halil Akın
Mülkiyeli / ADANA
 |