Kılan Yaylası | 10 Kural ve Mutluluk

10 Kural ve Mutluluk

Baki TURHAN tarafından yazıldı.

Cumartesi, 26 Haziran 2010 18:33

baki

Baki Turhan

UYULMASI GEREKEN 10 KURAL VE MUTLULUK

Alkol kullanmamayı, sağlığınızı kontrol ettirmeyi, sağlıklı beslenmeyi, uyuşturucudan ve tütünden uzak durmayı, güvenlik almayı, egzersiz yapmayı, iyi uyumayı, stresi uzaklaştırmayı ve kilonuzu kontrol etmeyi tavsiye eden uzmanlar, sağlıklı bir yaşam kazandıracak bu 10 strateji için yapılması gereken programı şöyle açıklıyor:

Alkol kullanmayın: Sağlıklı bir yaşam için ilk şartlardan biri Alkol kullanmamak. Alkol içmeyi seçmişseniz, sağlıklı bir yaşam tarzının anahtarı, ölçülü kalmaktır. İçkili Araba kullanmayın. Alkol karar verme yeteneğini, kas kontrolünü ve görüşü zayıflatır. İçki içtiğinizde ya arabanızı başkasına bırakın ya da başka ulaşım taşıtlarını kullanın. Hiçbir zaman içkili bir sürücünün arabasına binmeyin. Hamileyseniz içki içmeyin. Alkol cenine zarar verir.

Sağlığınızı kontrol ettirin: Sağlık sorunlarını ortaya çıkmadan fark etmek, iyi ve uzun yaşamak açısından önemli bir stratejidir. Düzenli genel sağlık kontrolü yaptırın. Yaşınıza, sağlık geçmişinize ve doktor tavsiyesine göre düzenli aralıklarla sağlık kontrolü yaptırmak önemlidir.

Aşı olmayı ihmal etmeyin: Bütün bebekler ve çocuklar difteri, boğmaca, tetanos, çocuk felci, grip. kızamık, kabakulak, kızamıkçık, suçiçeği ve Hepatit B gibi hastalıklara karşı aşılanmalıdır. Çocuk sahibi olmayı planlayan kadınlar hamilelik öncesinde aşılarını gözden geçirmelidir. Yaşınız 65'i geçtiyse ya da kronik bir hastalığınız varsa, grip ve zatürree aşısı olmalısınız. Yurtdışı seyahatine çıkanlar ülkelerinden ayrılmadan önce gerekli bütün aşıları olmalıdır.

Sağlıklı beslenin: Uygun bir beslenme hem hastalığı önler hem de başgösteren hastalığın iyileşmesini hızlandırır. Önemli besleyici Maddeler içeren yiyecekleri seçin. Doğru oranlarda çeşitli yiyecekler yiyerek kemikleriniz, dokularınız ve organlarınızın çalışması için gerekli olan farklı maddeleri sağlarsınız.

Günde yaklaşık 6-8 bardak Su içmeye çalışın: Yağ ve kolesterole dikkat edin. Tereyağı gibi doymuş yağlar yerine, oda ısısında Sıvı halde olan mısır, soya veya ayçiçeği gibi doymamış yağlar kullanın. Takviye vitamin ya da Mineral almadan önce sağlık uzmanına danışın. Fazla, mutlaka daha iyi anlamına gelmez.

Uyuşturucudan Uzak Durun: Her türlü uyuşturucu alışkanlık yapma tehlikesini içerir. Esrar, kokain ve eroin gibi uyuşturucular vücuda ve beyne zarar verdikleri ve alışkanlık yarattıkları için tehlikelidir. Reçeteli ve reçetesiz satılan ilaçlar bile kötüye kullanılabilir. Sağlıklı kalmak açısından Anahtar stratejilerden birisi de uyuşturucu kullanımından uzak durmak ve bütün ilaçları dozunda kullanmaktır. Prospektüsleri dikkatle uygulayın. Verilen dozu zamanında alın. Bir dozu almayı unuttuğunuzda sağlık uzmanına danışın, ilaç kullanırken alkol içmeyin. Kullanım tarihleri geçmiş ilaçları tuvalete atıp sifonu çekin. Başkasına verilmiş bir ilacı hiçbir zaman kullanmayın.

Egzersiz Yapın: Egzersiz yapmak sağlıklı yaşam tarzının vazgeçilmez unsurudur. Kasları dirileştirip kuvvetlendirir, dayanıklılığı artırır, kalbi güçlendirir, dolaşımı iyileştirir, tansiyonu düşürür, sindirimi kolaylaştırır, fazla kalorileri yakar, uykuyu düzenler, hastalıklara karşı direnci artırır ve hastalıkları atlatma yeteneğini güçlendirir. Fiziksel yararlarının yanı sıra egzersiz ruh halini iyileştirir, stresi atar ve zihinsel uyanıklığı artırır. Dış görünümünüzü değiştirerek özgüven ve özsaygınızı da güçlendirir.

STRESLE MÜCADELEDE UYKUNUN ÖNEMİ
Egzersiz programına başlamadan sağlık uzmanına danışın: Kalp rahatsızlığı gibi egzersiz yapma yeteneğinizi etkileyecek bir hastalığınızın olup olmadığını öğrenmelisiniz. Sağlık uzmanlarından ilgi alanlarınıza, ihtiyaçlarınıza ve genel sağlık durumunuza en uygun egzersizleri önermelerini isteyin.

Güvenlik Önlemi Alın: Yaralanma, kaza ve hastalığı önleme çoğu kez sağduyuya dayanır. Kayakçıların başlığa, dizliğe ve dirsekliğe ihtiyacı vardır. Bisiklete ve motosiklete binenlerin başlık kullanması gerekir. Raket kullanılan sporlarda gözler korunmalıdır. Güneşte çok kalmayın. Deri kanseri riskini azaltmak için koruyucu faktörü 15'in üzerinde kremler kullanın. Gözlerinizi korumak için şapka ve güneş gözlüğü takın. Evde düşmeyi ve kazaları önleyin.

Yangında kaçma yolları planlayın ve acil durum provası yapın: Polis, itfaiye, doktor gibi Telefon numaraları evinizdeki her telefon aygıtının yanında durmalı, çocuklarınız bile yardım isteme konusunda eğitilmelidir.

İyi Uyuyun: Uyku vücudu güçlü, zihni uyanık tutar. Pek çok insan kronik uykusuzluk çeker ve bu nedenle fiziksel rahatsızlıklarla, zihinsel sorunlarla, yaralanma ve kazalarla karşı karşıya kalır. İhtiyaç duyduğunuz dinlenmeyi sağlamak için egzersiz yapın ve doğru yiyecekleri yiyin. Hindi ve süt ürünleri gibi bazı gıdalar triptofan içerdikleri için uyku getirir. Kafein almaya sınır koyun. Kahve, çay, kola, çikolata, soğuk ve Sıcak içeceklerin pek çoğu ve diyet ürünleri sizi ayık tutacak kafein içerir. Kafeinsiz içeceklere yönelin ve akşamları kafein almaktan kaçının.

Yatak odasının mümkün olduğu kadar sessiz ve karanlık olması gerekir: Dışarıdan gelen gürültülere karşı kulaklık kullanın. Odanın serin ve nemli olması gerekir. Bol ve rahat gece kıyafetleri giyin. Yatma ve kalkma Saatleri her akşam aynı Saatte yatıp her sabah aynı saatte kalkın. Gündüz uykularından kaçının. Yatmadan önce ağır yemek yemeyin ve yoğun egzersiz yapmayın. Soğuk duş yerine ılık Suyla yıkanın. aokain ve eroin gibi uyuşturucular vücuda ve beyne zarar v - Stresizini Atın: Stres, aşırı taleplere, alışılmış düzendeki sık değişiklere ya da hayati önemdeki konulara vücudun fiziksel tepkisidir. Bunaltı ise strese karşı duygusal tepkidir. Bağışıklığın azalması, kalp rahatsızlıkları, sindirim bozuklukları, kasların yorulması ve gerilmesi, deri problemleri, nefes alma sorunları gibi birçok hastalığa neden olabilir. Stres ve bunaltıyla baş edebildiğiniz ya da stresin aşırı derecede önem kazanmasını önleyebildiğiniz, ölçüde sağlığınızı koruyabilirsiniz.

Tütünden Uzak Durun: Tütün ürünleri kullanımı önlenebilir hastalıklara ve erken ölümlere yol açar. Tütün ürünleri kullanmayın ve kullanıyorsanız, derhal bırakın.

sigaraya başlayanlar öksürür, baş ağrısı ve baş dönmesi çeker. Bırakmaya karar verin: İlk önce motivasyon gerekir. Bu alışkanlıktan kurtulmaya kesinlikle karar verin. İçtiğiniz sigara sayısını azaltmak nihai hedefiniz olmamalıdır. Evinizi sigaradan arındırılmış bölge ilan edin.

Kilonuza Dikkat Edin: Fazla kilolar sağlığı pek çok şekilde tehdit eder. Kalbe yük bindirir ve dolaşımı yavaşlatır, kemik ve kaslarda stres oluşturur, nefes almayı zorlaştırır. Şeker, Kanser ve yüksek tansiyon gibi hastalıklara yakalanma riskini artırır. kilo vermek istediğinizde daha az yemek yiyin ve fiziksel faaliyetinizi artırın. Aşırı zayıf olmanın da kadınlarda aybaşı atlaması, sindirim sorunları, Hormon dengesizlikleri, cinsel istek ve doğurganlık kaybı ve düzensiz kalp atışları gibi sağlığa yönelik riskleri vardır. Aerobik metabolizmayı hızlandırır ve vücudunuzun enerjiyi daha etkin kullanmasını sağlar

Baki Turhan
Selçuk Üniversitesi
Selçuklu Tıp Fak. Hastanesi

KASABAMIZDA MEYVECİLİK VE BU AYLARDA YAPILACAK İŞLER

                 Genel olarak yapılacak işler
                       a) Toplu meyvecilik kurulacak sahalar ile eski tesisler sürülür ve gübrelenir.
                      b) Fidan dikimine birçok bölgelerde devam edilir
                      c) Meyvelerde budama ile birlikte aşılama işleri de devam eder. Ilık bölgelerde sert çekirdekli meyveler çiçek açabileceğinden donlara karşı dikkatli olunmalıdır. Yeni kurulan meyve bahçelerine can suyu verilmelidir.
                      d) Çeşitli zararlı ve hastalıklara karşı mücadeleye devam edilmelidir. Özellikle armut göz kurdu, püseron ve zeytin güvesine karşı önlem alınmalıdır.
                     KASABAMIZDA BU AYDA YAPILACAK İLAÇLAMA
                Bordo bulamacı;
               Hazırlanışı ve uygulaması:
                      Bordo bulamacı çok sayıda fungal ve bakteriyel hastalıklara karşı kullanılabilen bir tarım ilacıdır. Özellikle sonbaharda (yaprakların ¾’ü yada tamamı döküldüğünde) ve ilkbaharda (gözler uyanmadan önce) meyve ağaçlarına bordo bulamacı uygulandığında, ertesi yıl çıkabilecekpotansiyel olarak bulunan pek çok hastalığa karşı etkili ve ekonomik bir mücadele ilacı olmaktadır.Sonbahar ve ilkbaharda bordo bulamacı kullanılmadan bazı bakteriyel hastalıklarla mücadelede tam başarıya ulaşmak mümkün değildir. Bordo bulamacı kullanıma hazır halde ilaç bayilerinde bulunabileceği gibi, bakır sülfat (göztaşı) ve kireç ile hazırlanıp kullanılması da mümkündür. Ancak hazır bordo bulamacı kullanılması halinde, kullanma dozunun önceden iyi bilinmesi gerekmektedir.
                      Bordo bulamacının kullanıldığı meyveler:
                      Elma ve armut kara lekesi, armutlarda memeli pas, yumuşak çekirdekli meyve ağaçlarında ateş yanıklığı, monilya, eriklerde cep hastalığı, kayısı ağaçlarında sürgün ve dal yanıklığı, kayısılarda yaprak delen, sert çekirdekli meyve ağaçlarında bakteriyel kanser ve zamklanma, kiraz dal yanıklığı , şeftali yaprak kıvırcıklığı, şeftalide yaprak delen, meyve ağaçlarında armıllarıa kök çürüklüğü, hastalıklarına karşı kullanılabilmektedir.

              GÜBRELEME VE GÜBRE ÇEŞİTLERİ

Tarımsal üretimin artırılması için, toprak işlenmeli, ekilmeli, sulanmalı, hastalık ve zararlılarla mücadele edilmelidir. Bütün bu işlemlerin yanısıra bitkiyi besleyici, üretimi artırıcı çarelere de başvurmak gerekir.Bitkiler de insanlar ve hayvanlar gibi gelişmeleri için beslenmek zorundadırlar. Bitkiler besinlerinin büyük bir kısmını topraktan kökleri vasıtasıyla alırlar. Toprakta, yetiştirilen bitkilerin ihtiyacını karşılayacak miktarda besin maddesi yoksa, gübreleme vasıtasıyla toprağa bitki besin maddesi verilmesi gerekir. Toprak eğer beslenmezse, bir süre sonra besin maddelerinin eksilmesi nedeniyle üretim azalır. Yeterli ve kaliteli ürün alabilmek için toprağın beslenmesi gerekir.Gübreler yapılarına göre "işletme" ve "ticari" gübre olmak üzere iki gruba ayrılır.

1- İşletme gübreleri;

İşletme gübrelerinin hayvan gübresi, yeşil gübre, kemik unu, kan tozu, boynuz ve tırnak tozu gibi çeşitleri vardır. Ancak işletme gübreleri içerisinde en çok, hayvan gübresi kullanılır.

Ahır gübresi:

Ahır hayvanlarının ve katı dışkıları ile yataklıklarının artıklarından oluşan karışıma ahır gübresi denir.
             Faydaları nelerdir?
Ahır gübreleri bitkilerin gelişimi için gerekli besin maddelerini sağlar. Aynı zamanda toprağın yapısını tarıma uygun hale getirir. Toprağın fiziksel, kimyasal ve biyolojik özelliklerini düzenler.Ahır gübresinin toprağa verilmesi sonucu toprağın su tutma kapasitesi artar, geçirgenliği olumlu yönde etkilenir. Böylece ahır gübresi, suyun toprak yüzeyinden bağımsızca akmasına buharlaşmasına ve tarıma elverişli toprakları taşıyıp götürmesine engel olur . Gübreleme ile toprağın tarlada tutulması erozyon tehlikesine karşı tedbir olarak düşünülmelidir.
                  Ahır gübrelerinin uygulandığı topraklar daha kolay tava gelir ve işlenmesi kolaylaşır. İnce yapılı kumlu toprakların parça bağlılığını gevşetir, hava boşluklarını artırır ve toprağa bitki gelişimi için uygun bir yapı kazandırır.
             Yeşil gübre:İşletme gübrelerinden biri de yeşil gübredir. Yeşil gübre baklagil cinsi bitkilerinden seçilir. Baklagiller havanın azotundan yararlanarak, köklerinde azot depolayan ve toprağın azotça zenginleşmesini sağlayan bitkilerdir.
            2-
Ticaret gübreleri:Gübreler içerisinde en sıklıkla kullanılan tür, ticaret gübreleridir. Gübre bayilerinde satılan ticaret gübreleri, bileşimlerinde bir veya birden fazla bitki besin maddesini birarada bulundurur. İşletme gübrelerinden farklı olarak yüksek miktarda bitki besin maddesi içerir ve suda kolayca çözünürler.             Çeşitleri; Ticaret gübreleri içerdikleri besin maddelerine göre;
             a)
Azotlu
             b)
Fosforlu
             c)
Potasyumlu
             d)
Kompoze gübreler olarak 4 ana gruba ayrılırlar.
             Azotlu gübreler:

Amonyum sülfat (Şeker)

Amonyum nitrat (Nitrat)

Üredir.

Bu aylarda hangi ıicari gübre kullanılmalı?

Bu aylarda meyvelere verilecek en yararlı ticari gübre "Azotlu" gübreler olmalıdır.

  Terkibinde % 21 azot bulunan amonyum sülfat, asit reaksiyonlu topraklarda uzun süre kullanılırsa asitlenme yapabilir. Bu nedenle amonyum sülfat yerine amonyum nitrat kullanılmalıdır. Azotlu gübrelerden üre, içerisinde en fazla azot bulunduran gübredir. 100 kilogramında 45-46 kilo saf azot bulunur. Suda tamamen erir, beyaz renkli ve yuvarlak tanelidir. Üre bütün bitkilere rahatlıkla uygulanır. Sonbahar ve İlkbahar gübrelemelerinde, bitkinin gelişme dönemlerinde de kullanılabilir. Ürenin fazlaca verilmesi gerektiği durumlarda, verilecek miktar birkaç kısma bölünerek uygulanmalıdır.             KASABAMIZDA MEYVE FİDANI DİKİMİ
             Fidan dikim zamanı dikim yapılacak yerin iklim şartlarına göre değişir. Kışı soğuk geçen az kar yağan ve toprağın donma tehlikesi olan yerlerde fidan dikimi erken ilkbaharda ağaçlara su yürüme dönemine kadar yapılabilir. Don tehlikesi olmayan yerlerde sonbahardan başlayarak ağaçlara su yürüme dönemine kadar dikim yapılabilir. Bu bölgelerde en uygun dikim zamanı sonbahar döneminde ağaçlar yapraklarını döktükten sonra, soğukların başlamasına kadar olan zamandır.
              Fidan çukurunun açılması sırasında toprak çok nemli ve kesekli olmamalı, toprak kolay parçalanabilir olmalıdır. Fidan çukurları açılırken üsten çıkan toprak ayrı, alttan çıkan toprak ayrı olarak yığılır. Dikilecek meyve fidanının dikim budaması dikimden önce yapılmalıdır. Kökleri kopuk, yaralı, kurumuş, fazla uzun, üst üste gelmiş kökler budanarak ayıklanır. Taç kısımları dallı ise dalların üzerinde 2-3 göz kalacak şekilde dallar budanır. Meyve fidanını çeşidine ve verilecek budama şekline göre cevizler 80-120 cm’den diğer meyve fidanları 60-80cm den aşı gözüne bakan bir göz üzerinden tepe vurma işlemine tabi tutmak gerekir.
Fidan köklerinin altı boş kalmayacak şekilde; taş, kesek gibi köklere zarar verebilecek cisimler ayıklanarak aşı yeri toprağın 3-5 cm üstünde kalacak şekilde çukura yerleştirilir. Köklerin üstüne biraz toprak örtülür ve fidanın çukurunun her tarafındaki toprak iyice çiğnenerek köklerin toprakla teması sağlanır.
             Fidan çukuru tamamen doldurulur ve aşı yeri açıkta bırakılır. Bu işlemler Dikim tamamlandıktan sonra can suyu verilir.

              KASABAMIZDA AŞI ZAMANI VE ÇEŞİTLERİ
                  Meyvelerde aşı, aynı tür ve çeşit içerisindeki iki bitkinin birleştirilerek tek bir bitki elde etme metodudur.
              Aşı; 1- kalem aşısı
                   2-Göz aşısı olarak ikiye ayrılmaktadır.
             Kalem aşıları; kabuk, yarma, kakma, köprü, dilcikli ve omega aşısı olarak adlandırılır. Kalem aşılarında daha çok kabuk ve yarma aşısı tercih edilmektedir. Kalem aşıları ilkbaharda yapılmaktadır.
                   Göz aşısı; "sürgün ve durgun" göz aşısı olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Sürgün göz aşısı ilkbaharda durgun göz aşısı ise sonbaharda yapılmaktadır. Göz aşıları yongalı, yama ve T göz aşısı olarak adlandırılmaktadır. Bu aylarda yapılacak aşı çeşidi Kalem aşısıdır. Şubat,Nisan ayları arasında yapılmaktadır."Sürgün göz aşıları" iseMayıs ayı sonlarında başlar Temmuz ayının ortalarına kadar devam eder. "Durgun göz aşısı" ise Temmuz ayı ortalarında başlar Eylül ayına kadar devam eder. Göz aşılarında daha çok T göz aşısı yaygın olarak kullanılmaktadır.
                  Aşı kalemini hastalıksız sağlıklı ağaçlardan almalıyız. Aşı kalemi, ağacın güneş gören, pişkinleşmiş, üzerinde 2-3 tane sağlam göz bulunan, odunlaşmış, özelliği bilinen genç sürgünlerden alınmalıdır. Alınan aşı kalemi hemen uygulanmayacaksa 0-4 C aralığında buzdolabında, kum veya toprak içerisinde saklanmalıdır. Aşılama; yağışlı, soğuk ve çok sıcak havalarda yapılmamalıdır. Bu etkenler aşılamayı olumsuz yönde etkilemektedir.
                  Aşı zamanı ağaçlarda öz su yürüme başladığı ve kabuğun canlı olduğu zaman tercih edilmelidir. Pratik olarak aşı belirleme zamanı odun tabakasının odun dokusundan kolayca ayrıldığı zamandır. Aşı yapılacak bazı meyveler aynı türden olması münasebetiyle kendi aralarında çapraz aşı yapılabilir. Özellikle sert çekirdekli meyveler kendi aralarında çapraz aşı yapılabilir. Bunlar, Erik, Kayısı, Şeftali ve Bademdir.

                      KOLAY GELSİN. BÜTÜN BAHÇIVAN VE ÇİFTÇİLERİMİZE BOL KAZANÇLI YILLAR DİLERİM.

              Memleket Özlemi çekenler için bir kısa şiir ;
                  Analar kavurmayı ekmeğe sararken,
                  Camız vardı, inek vardı, keçi vardı.
                  Cingil vardı ,kese vardı. Bir tat vardı.
                  Denge kurulup peynir yapılırken,
                  Yoğurt çalınıp kaymak bilinirken
                  Akşam evde yarenlikle geçerken
                 Gün vardı, güneş vardı, Gecede tad vardı.
                 Hazal süpürülür Çalı çırpı toplanırken.
                 Ekmek damı hazırlanır, Tandır yakılırken,
                Yufka açılır, Şepe yapılırken.
                  Kış vardı, kar vardı, dert vardı Umut vardı. Yağlı ekmekler, sıkma dürümler, Keyf verir yorgunluğa geçer günler, Salçalar, reçeller, kışlık etlikler, Asılır hevenkler, kurulur sirkeler, Kaynatılır pekmez yalanır kazanlar, Komşulara köfter yanında cevizde vardı, Yaşanan güzelliklerinde Kılan'ında adı vardı.